تلگرام

اطلاعیه فروشگاه

بازدید کننده گرامی: در این فروشگاه کلیه اسناد علمی و پژوهشی از قبیل: مقاله، کتاب، تحقیق، و غیره با قیمت مناسب در اختیار شما قرار می گیرد. امیدواریم فایل هایی که در این فروشگاه عرضه می شود کمک شایانی به دانشجویان و بازدیدکنندگان در جهت به دست آوردن اطلاعات علمی صحیح و آسان در هر زمینه از مطالب مختلف کرده باشد. با عضویت در کانال تلگرام ما از زمان قرارگیری فایل های جدید در این فروشگاه به صورت 24 ساعته مطلع شوید

دانلود تحقیق تاریخ تشیع در مدینه و مکه

دانلود تحقیق تاریخ تشیع در مدینه و مکه

تاريخ تشيع در مكه، مدينه

حمله سلطان سليم به مماليك در سال 7 ـ 1516، شريف مكه را بر آن داشت تا تسلط دولت عثماني بر سرزمين حجاز را به رسميت بشناسد. اندكي بعد، فتح نخست بغداد (در سال  1534) و بصره (به سال 1536) سبب شد تا دولت عثماني در قلب سرزمين هاي كهن اسلامي حضور يابد.

در چشم مردمان عرب، سليم و جانشينان او سلطان الروم بودند، اما اين روشن بود كه آنچه امپراطوري عثماني به دست آورد، تنها يك توسعه جغرافيايي نبود، بلكه صرف نظر از تمايلات و باور مذهبي اجداد سلطان سليم، بعد سياسي و مذهبي پيدا كرده بود.

 اكنون قيافه دولت عثماني با مسؤوليت سنگيني جلوه مي كرد. موقعيت به دست آمده جديد، دستيابي به مقام «خادم الحرمين»ي; يعني عنوان متظاهرانه اي بود كه از مماليك خلع شده به ارث رسيده بود و به دليل داشتن ادعاي «خليفة المسلمين»، نخستين وظيفه اين دولت حمايت و حفاظت از دو شهر مكه و مدينه، فراهم كردن وسائل نگهداري و تأمين آسايش آن دو شهر، ايجاد نظمي مطمئن و امنيت سالانه براي حاجيان، دفاع از مذهب و عقيده و حفظ وحدت مؤمنان بود.

     در اصل، با توجه به وظايف رسمي يك حاكم عادل، هيچ چيز تازه اي رخ نداده بود. تنها پس از شكست دولت مماليك و پيوستن آخرين سلسله تركمان در آناتولي شرقي، مقابله با دولت صفوي كه مدعي تسلط بر دارالاسلام در محدوده حق خود بود، مطرح شده بود.1

     روي كار آمدن سلطان سليم اول، كسي كه خطر بزرگ قزلباشان را در نخستين روزهاي پيش از روي كار آمدنش درك مي كرد، به عنوان يك نقطه عطف در حيات مذهبي و سياسي امپراطوري عثماني شناخته مي شود.2 او و جانشينانش با حمايت سرسختانه از تسنن و پس از آن، حمايت هاي ديني از نهادها و تأسيسات مذهبي، توانستند بمانند و پس از شكست تهديد قزلباشان صفوي، تماميت ارضي خود را حفظ كنند. با اين حال، طبيعت ناهمگون امپراطوري كه از زمان تأسيس، شاهد همزيستي گروه هاي شيعه و سني، بلكه بالاتر، بدعتگرا بود، همچنان حفظ شد.

     اين تصور خطاست كه گفته شود پس از تصرف ممالك تحت سلطه مماليك، نوعي همگوني مذهبي به وجود آمد، به عكس، به جز يك استثناي برجسته مانند مصر، اين امر (ناهمگوني) با تبليغات شديدتر صفويان دنبال شد، به طوري كه صفويه با رد كردن عقايد افراطي و پذيرفتن نوعي تشيع معتدل و ميانه رو، اميد كسب هواداري جوامع كوچك اما ريشه داري را داشتند كه در سراسر سرزمين هاي عربي امپراطوري پراكنده بودند.

     يك نگاه سريع به نقشه مذهبي ِ امپراطوري ِ توسعه يافته، خود گوياي اين واقعيت است كه مذهب شيعه امامي تا حدود زيادي در عراق، بحرين، شرق جزيرة العرب، يمن، حجاز، لبنان، سوريه و نيز ميان اكثريت شهرهاي مركزي مانند بغداد، بصره، و شهرهاي مقدس عراق، و همچنين حلب، دمشق، صيدا، مرسا و بالأخره دو شهر مقدس مكه و مدينه حضور داشته است.

     اين مقاله تحقيقي ِ عميق، درباره «اوضاع تشيّع در امپراطوري عثماني» نيست، بلكه اميد آن، تنها مشاركت در بررسي تاريخ تشيع در قلمرو عثماني در قالب بررسي پنج مورداست كه اولا نمونه برخورد دولت عثماني است باتشيع وثانيا نمودار وضعيت و گرايش هاي جوامع شيعي است كه تحت سيطره حكومت سني ها زندگي مي كنند; مكه و مدينه، جبل عامل، حلب و دمشق.

تشيع در مكه و مدينه

     حضور تشيع يا هواداري از علي(عليه السلام) به صورت فردي يا خانداني در مكه، و نيز به صورت عناصر محلي يا مهاجر از نقاط ديگر، به طور جدي با تاريخ اين شهر به نخستين روزهاي حضور اسلام در آن باز مي گردد. ظهور سلسله خودمختارِ محليِ خاندانِ شيعي بني الحسن، به روشني از موقعيت بالا و ماهيت اين حضور خبر مي دهد.

     مسأله اي كه براي مدتي طولاني مورد غفلت بوده، موضع گرايش هاي شيعي سه سلسله از شرفا است كه يكي پس از ديگري از قرن دهم به بعد حاكم بر مكه شدند; جعفري ها، هواشم و بنو قتاده; مسأله اي كه اخيراً دريك مقاله عالي توسط R. Mortel مورد بررسي قرار گرفته  است.3

     وي در پرتو منابع اهل سنت، به روشني نشان داده است كه شرفاي مكه به طور رسمي، از تشيعِ به صورت نوع ميانه رو زيدي آن، دست كم تا اوايل قرن پانزدهم (ميلادي) حمايت مي كرده اند. سني ها به طور غالب، شرفايِ مكّي ِ حامي ِ زيديان و امام زيدي را كه اجازه مي يافت در مسجد اعظم (مسجدالحرام) بر مذهب خود نماز بگزارد، سرزنش مي كردند. به ديده آنها، مكه محل تجمع بدعتگران يا مجمع الروافض شده بود!

     مارتل خاطر نشان كرده است كه در قرن پانزدهم، تا اندازه اي به دليل فشار مماليك، شرفاي مكه به تدريج با روي آوردن به تسنن شافعي، اقدام به قطع پيوند خود با زيديه نمودند. اين واقعيت كه شماري از آنها زير نظر دانشمندان سني به تعليم حديث پرداخته و اجازه از آنها دريافت داشتند، از ديد مارتل، به معناي شاهدي قطعي بر تغيير رويه مذهبي شرفاي مكه مي باشد.4 به باور من، بايد در اين مسأله احتياط بيشتري شود; زيرا ما از منابع شيعي در مي يابيم كه چگونه برخي از دانشمندان شيعي به تعليم حديث نزد عالمان سني پرداخته و از آنها اجازه دريافت مي داشته اند; گرچه همين منابع تغيير مذهب شرفا را يادآور مي شوند كه البته در آغاز دوره عثماني رخ داده و نيز اين كه اين تنها راه حفظ خودمختاري آنها و حفظ قدرت واقعي آنها بر حجاز بوده است.5

     افزون بر حضور مستمر نيروهاي منظم مستقر در جده و مكه تحت فرماندهي سنجق بيك و اهميت جديدي كه به منصب قاضي حنفي داده شد، آمدن عثماني ها به شهر نيز كوشش هاي واكنش گرايانه ضد صفوي را به شهر مكه آورد (و جو ضد صفوي را به ايجاد كرد.) ترس از جاسوسان صفوي كاملا محسوس بود، به طوري كه منجر به بسته شدن دوره اي و نوبتي راه بياباني حج، بصره، لحسا، جزيره، به ويژه در طي سال هاي 1555 تا 1591 شد.6

     اين وضعيت در سال هاي 1047 / 1638 به اوج خود رسيد، زماني كه فرمان اخراج همه زائران ايران از مكه و ممانعت از انجام حج توسط آنها در سالهاي آتي، توسط سلطان مراد چهارم صادر شد.7  گرچه وقايع بعدي نشان مي دهد كه اين فرمان چندان جدي گرفته نشد و حجاج ايراني همانند ديگران، همچنان به حج مي آمدند. در واقع شرفاي مكه، دلايل فراواني براي اجازه دادن به حجاج ايراني براي آمدن به حج و داشتن روابط خوب با صفويه، داشتند. آنها به عنوان اعقاب پيامبر(صلي الله عليه وآله)، مورد احترام و ستايش تمامي مؤمنان شيعه تحت حاكميت صفويان بودند. اشخاص بلند پايه درباري، مقامات مذهبي و ثروتمندان افراد دست و دلبازي بودند كه بخشش هايي در قالب هبه يا وقف داشتند. با اين وصف، حضور حسن بن عجلان حسني به عنوان يكي از شرفاي مكه در دربار شاه عباس، تعجب انگيز نخواهد بود.8 به هر روي، ما بايد به خاطر بسپاريم كه حج، نقش مهمي را در اقتصاد حساس مكه در زمينه تجارت بر عهده داشت و ممانعت از آمدن تاجران ايراني، بر روي درآمد كسان زيادي كه در اين موقعيت به تجارت مشغول بودند، تأثير مي گذاشت.

     به هر حال تشيع در مكه فعال بود، حتّي به نظر مي رسد كه گاه در پوشش تسنن به فعاليت مي پرداختند. به عنوان مثال مي توان به خاندان طبري اشاره كرد كه اينان از سادات حسيني بودند و در ميان آنها، فقيه، امام، شاعر و مورخ وجود داشت. آنها تا اواسط قرن دوازدهم از طبرستان به مكه آمده و در اين ديار اقامت گزيدند. همين طور آنها در قرن سيزدهم توانستند با حمايت شرفاي مكه، نظارت بر پست مذهبي مهمي; مانند امامت مقام ابراهيم و در نتيجه منصب مفتي شافعي را به دست آورند.9 اين درست است كه اعضاي اين خانواده در منابع به عنوان دانشمندان سني اصيل ياد و معرفي شده اند،10 اما گفته شده كه يكي از آنها با نام سيد عبدالله بن محمد طبري (م بعد از 1044 / 1635) نسخه اي از يك كتاب برقي (م بعد از 183 / 799) دانشمند شيعي را كه در باره احاديث اهل بيت(عليهم السلام)بوده كتابت كرده كه اين خود پرسش ها و ترديدهايي را در باره مذهب واقعي آنها مطرح  مي كند.11

     مورد مشابه وضعيت احمدبن فضل بن محمد باكثير مكي (م 1047 / 38ـ1637) شاعر و منجم است. او در حمايت شريف مكه درآمد تا آنجا كه كتاب «وسيلة المآل في مناقب الال»* را به او اهدا كرد. وي در مقدمه كتابش خاطر نشان مي كند كه از خدا به سبب اعطاي محبت اهل بيت، كه شايسته آن هستند، سپاسگزار است. اين چيزي است كه در منابع شيعه برادر به حساب آوردن او به عنوان يك پيرو مخلص علي(عليه السلام)، علي رغم وابستگي ظاهريش به مذهب شافعي، كافي است.12

* ـ شرح حال وي در سلافة العصر ص 204 آمده است. وي اين كتاب را در سال 1027 تأليف كرده كه عنوان كتاب ماده تاريخ آن است.

      نكـ : ذريعه، ج 25، ص 83

      به هر روي، چنين به نظر مي رسد كه تشيع از بيرون وارد مكه شده است. اگر شيعيان ايراني، در مواقعي، در ورود به مكه مشكل داشتند، شيعيان ساكن مناطق عربي چنين مشكلي را نداشتند. دلايل آنها براي آمدن به مكه عبارت بود از انجام فريضه حج، تجارت، زندگي در كنار خانه خدا در پرهيز از مسائل دنيوي، و يا به عكس برخورداري از بذل و بخشش شرفا، بسياري از افراد يا خاندان هاي شيعه مذهب در طي قرن شانزدهم و هفدهم در مكه اقامت گزيدند. آنها به عنوان شاعر، مورخ و محدث شهرتي به دست آورده و با دانشمندان سني درآميختند، از آنها حديث شنيدند و اجازه روايتي دريافت كردند. برخي از آنها نيز به كار تأليف كتاب هاي رجال يا حديث مشغول شدند. همين شهرت بود كه كسان ديگري را وا مي داشت تا براي تحصيل نزد آنها بيايند.

     آنها مدت زماني در مكه مي ماندند و برخي مواقع همانجا ازدواج مي كردند و بعدها مكّه را به قصد مناطق ديگر; از جمله وطن خود، عراق، ايران يا هند، ترك مي كردند.

     در اينجا به بيان چند نمونه قابل توجه مي پردازم.

     داود الحكيم انطاكي (م 1008 / 1600 يا 1011 / 1603) يك طبيب مشهور با گرايش هاي صوفيانه، نزد يك دانشمند ايراني و چند شيخ جبل عامل تحصيل كرد. او گفته است كه مراسم حج را با شهيد ثاني انجام داده و سپس در قاهره سكونت گزيده است. شهرت وي به عنوان طبيب سبب رنجش علماي محلي از وي شد كه او را به روافضي گري متهم كردند. وي به مكه گريخت و از حمايت شريف حسن بن ابي نُمَيّ برخوردار شد. 13

 

 

 

فایل ورد 35 ص


اشتراک بگذارید:


پرداخت اینترنتی - دانلود سریع - اطمینان از خرید

پرداخت هزینه و دریافت فایل

مبلغ قابل پرداخت 6,500 تومان

درصورتیکه برای خرید اینترنتی نیاز به راهنمایی دارید اینجا کلیک کنید


فایل هایی که پس از پرداخت می توانید دانلود کنید

نام فایلحجم فایل
fileaa_2017425_7696.zip131.3k





دسته بندی محصولات فروشگاه

آخرین محصولات فروشگاه

محبوبترین محصولات

filesell filesell